Bela roda (Ciconia ciconia)

Red: Ciconiiformes
Razred: Ciconiidae

IUCN Red List: LC (Least Concern)

Stanište

Afrika, Evropa, Azija

Informaţii

Rasprostranjenost i migracija: Bele rode su rasprostranjene na tri kontinenta. U Mađarskoj se gnezde na čitavoj teritoriji zemlje, osim u višim predelima sredogorja. Kod nas provode oko pet meseci, dok preostalih sedam meseci provode u seobi ili na zimovalištima u Africi. Ne sele se zbog hladnoće, već zbog nedostatka hrane, polazeći gotovo tačno oko 20. avgusta. U proleće se vraćaju najkasnije početkom aprila. U više navrata zabeleženi su i slučajevi roda koje su ovde prezimele.

Navike gnežđenja: Tokom 1940-ih godina većina gnezda se još uvek nalazila na drveću, mada broj onih na dimnjacima nije mnogo zaostajao. U to vreme još nisu mogle da naseljavaju električne stubove, jer je elektrifikacija sela uzela maha tek 50-ih godina. Do 2014. godine udeo gnezda na drveću pao je na manje od 1%. U proleće prvi stižu mužjaci i zauzimaju prošlogodišnje gnezdo.

Naučna istorija i istraživanje: Nakon Danske i Nemačke, Mađarska je 1908. godine bila treća zemlja u svetu koja je uvela prstenovanje ptica. Već te godine prstenovane su bele rode, a između 1909. i 1910. godine stigle su četiri povratne informacije sa teritorija Južne Afrike i Namibije.

Let i navigacija: Tokom seobe, najkraći put bi vodio preko Sredozemnog mora, ali ptice nastoje da pređu što manju razdaljinu iznad otvorenog mora. Umesto toga, lete ka Gibraltarskom moreuzu ili Bosforu. Kreću se jedrećim letom, koristeći uzlazne tople vazdušne struje (termale), zbog čega na put kreću već krajem leta.